Blogs

Rol maatschappelijk middenveld bij realiseren duurzame ontwikkelingsdoelen

Rol maatschappelijk middenveld bij realiseren duurzame ontwikkelingsdoelen

Vandaag (25 januari) vergadert de Tweede Kamer voor de eerste keer over de voortgang van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Sustainable Development Goals/SDGs). De 17 SDGs werden in september 2015 vastgesteld door de VN-lidstaten en vormen de mondiale ontwikkelingsagenda tot 2030. De doelen zijn zeer ambitieus, zo luidt het eerste doel: ‘Uitbannen van alle vormen van (extreme) armoede’. In het debat, 15 maanden na dato, kan niet verwacht worden dat het al zal gaan over klinkende dan wel achterblijvende resultaten. Desalniettemin is het van groot belang dat de voortgang van de SDGs vanaf het begin goed wordt gemonitord. Overheden hebben zich gecommitteerd aan de doelen, maar nationale opvolging en monitoring is de enige manier waarop het publiek de overheid en overige instanties ter verantwoording kan roepen.

Centraal Bureau voor de Statistiek    

Van de Milleniumdoelstellingen (MDG’s), de zogenoemde voorlopers van de SDGs, heeft men onder andere geleerd dat een gebrek aan verantwoording en voortgangsmetingen de ontwikkelingsambities tot een vrijblijvende mondiale exercitie hadden gemaakt. Het huidige kabinet heeft daarom het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aangewezen om de SDG-gegevens voor Nederland te gaan verzamelen. Eind vorig jaar bracht het CBS een eerste en voorlopige verkenning uit. Hieruit bleek dat Nederland het er op het eerste gezicht goed vanaf bracht. Het CBS plaatste echter wel een belangrijke kanttekening bij de resultaten: ‘Dit eerste en voorlopige overzicht is gebaseerd op de nu reeds beschikbare informatie en laat zien dat Nederland er volgens de SDG-indicatoren in internationaal opzicht
goed voorstaat. Echter: ‘Het gaat hierbij uitdrukkelijk om een eerste inschatting van hoe Nederland er qua SDGs voor staat. Van de totale lijst SDG-indicatoren is momenteel nog maar voor 33 procent van de door de VN vastgestelde indicatoren informatie beschikbaar.’ Het CBS merkt ook op dat er nog geen concrete beleidsdoelen zijn vastgesteld voor Nederland en dat afruilrelaties binnen de SDGs niet zichtbaar worden, net zo min als de welvaartseffecten voor toekomstige generaties en voor andere landen.’

Heeft monitoren zonder beleidsdoelen eigenlijk wel zin? Het CBS adviseert: ‘In de toekomst
zijn meer data nodig om de SDG-agenda in de volle breedte te beschrijven. Hier moet extra worden geïnvesteerd in onderzoek en dataverzameling.’  

Rol maatschappelijk middenveld

Over die extra investeringen in onderzoek en dataverzameling zou het debat wat ons betreft moeten gaan. En daarmee nadrukkelijk ook, over de rol van het maatschappelijk middenveld. Een maatschappelijk middenveld, dat in de meeste - zo niet alle - van de 193 deelnemende landen een groot deel van de uitvoering van de SDGs op zich zullen nemen en waar de afgelopen jaren met miljarden bezuinigd is. Een maatschappelijk middenveld, dat niet alleen de allerarmsten in de wereld een stem geeft, maar vaak ook organisaties betreft (met steun van organisaties zoals ICCO) die door de allerarmsten zelf zijn opgericht. Een maatschappelijk middenveld, dat in tegenstelling tot het bedrijfsleven en kennisinstituten, direct toegang heeft tot de meest gemarginaliseerde en kwetsbare groepen. Wij constateren, dat wereldwijd de vrijheid van het maatschappelijk middenveld juist steeds kleiner wordt en steeds meer beperkingen krijgt opgelegd. De rol van het maatschappelijk middenveld bij het meten en controleren van vooruitgang van de SDGs op nationaal niveau, is niet (meer) vanzelfsprekend.

Vragen komende SDG-debatten

In de komende SDG-debatten gaat het over de vraag of de overheid het aandurft haar eigen tegenspraak te organiseren. Is er naast de officiele statistieken ook plaats is voor data, geproduceerd door het maatschappelijk middenveld? Kan het maatschappelijk middenveld rekenen op ondersteuning bij het verzamelen van data? Kunnen deze data de statistieken aanvullen, en verzekeren dat de cijfers een juiste weerspiegeling van de werkelijkheid vormen?

Rol ICCO

ICCO wil bijdragen aan een brede discussie met onder meer beleidsmakers, planbureaus, kennisinstituten en het maatschappelijk middenveld over hoe de vooruitgang in Nederland en in ontwikkelingslanden op het terrein van de Global Goals gemeten kan worden. ICCO ontwikkelt momenteel meetinstrumenten en dataverzamelingen rond een groot aantal van de SDG indicatoren. Daarnaast blijft ICCO de dialoog aangaan met de overheid, bedrijfsleven, media en overige partijen om het belang van zelforganisatie en capaciteitsopbouw van de allerarmsten en gemarginaliseerden in de wereld (ontwikkelingssamenwerking) onder de aandacht te houden. Gezamenlijk zorgen we voor een SDG-implementatie met resultaat en impact.

Leonard Zijlstra, Strategy and Policy advisor bij ICCO