Blogs

Focus op ondernemerschap in nieuw landenbeleid Jordanië, Libanon en Irak

Met de nieuwe minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sigrid Kaag komt een topdiplomaat met veel ervaring in het Midden Oosten aan het roer. Een logische - naast een goede - keuze. Zeker gezien de nieuwe focuslanden Jordanië, Libanon en Irak in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. ICCO ziet kansen in het stimuleren van ondernemerschap onder vluchtelingen in deze regio. Dit is een structurele manier van ontwikkeling die Kaag zou kunnen ondersteunen.

Focus op ondernemerschap in nieuw landenbeleid Jordanië, Libanon en Irak

Vluchtelingen in Jordanië, Libanon en Irak

In het regeerakkoord staat dat het landenbeleid wordt herzien. Jordanië, Libanon en Irak worden nieuwe focuslanden, landen die Kaag als geen ander kent - de laatste jaren was ze speciaal VN-gezant in Libanon. Veelgehoorde kritiek is dat de regering voor deze landen kiest om zoveel mogelijk vluchtelingen in de regio zelf op te vangen, in de ijdele hoop dat vluchtelingen niet naar Europa komen.

Los van de bedoelingen van het nieuwe kabinet, kunnen we echter niet ontkennen dat landen als Jordanië, Libanon en Irak de grote groep vluchtelingen amper aan kunnen. De hoge instroom van vluchtelingen leidt tot een ontwrichting van de economie: minder werkgelegenheidskansen en lagere lonen, een grotere informele markt, hogere huurprijzen en toenemende schaarste van producten (ILO, 2017).

Het is daarom nodig dat de vluchtelingen in die landen óók hulp krijgen van buitenaf. Het is niet reëel om de opvang enkel en alleen over te laten aan Jordanië, Libanon en Irak zelf. Ook moet niet worden vergeten dat het uiteindelijk maar een kleine groep vluchtelingen is die daadwerkelijk kiest voor een oversteek naar Europa. Veel vluchtelingen blijven bewust in de regio, in de hoop terug te kunnen keren naar huis. Dat is wat veel vluchtelingen het liefste willen.

En dat is wat ook al mondjesmaat gebeurt. Er zijn al Syriërs die, als de veiligheidssituatie het toestaat, terugkeren naar hun regio. De vraag is dan hoe je de vluchtelingen en de gastlanden kan helpen op een structurele manier, zodat ze er ook bij eventuele terugkeer iets aan hebben. ICCO gelooft erin dat dit via ondernemerschap kan, en de nieuwe Nederlandse regering zou dit soort initiatieven kunnen ondersteunen in hun landenbeleid.

Stimuleer ondernemerschap onder vluchtelingen

Onder de vluchtelingen zijn veel mensen die een eigen winkel of bedrijf hadden. Zij moeten de kans krijgen om weer een onderneming te beginnen. Immers, ze zijn hun onderneming en kapitaal kwijtgeraakt, maar ze hebben wél ondernemerservaring. Dit maakt hen een potentieel aantrekkelijke doelgroep voor investeerders.

Als deze vluchtelingen een bedrijfje starten in het gastland waar ze verblijven, voorzien ze hiermee niet alleen in hun eigen levensonderhoud, maar het bevordert ook hun economische en sociale integratie in het gastland. Meer bedrijvigheid kan voor nieuwe banen zorgen, voor zowel Syrische vluchtelingen als voor de Jordanese gastgemeenschap. Het creëert toekomstperspectief, ook voor jongeren die het meest vatbaar zijn voor de aantrekkingskracht van rijkere landen of van extremistische groepen.

Business Recovery Services & Fund voor vluchtelingen

Vluchtelingen komen echter veel hindernissen tegen bij het opstarten van een bedrijf. Denk aan wettelijke hindernissen (quota op het aantal vluchtelingen-werknemers, hoog start-up kapitaal vereist) en financiële hindernissen (te weinig onderpand, geen aantoonbaar track-record, weinig bekendheid met lokale financieringskansen).

Daarom zet ICCO een Business Recovery Services & Fund op voor vluchtelingen in Jordanië, een land waar ICCO samen met Kerk in Actie al veel ervaring heeft met reguliere noodhulp voor vluchtelingen. Het nieuwe programma scout ondernemers, ondersteunt hen met trainingen (zoals cultureel bewustzijn, juridische kaders, investeringsproposities, etc.) en geeft hen toegang tot netwerken en (re)start-up leningen. Daarbij wordt gefocust op ‘mobiele’ ondernemingen die bij een eventuele terugkeer naar Syrië daar verder kunnen, en potentie hebben om te kunnen opschalen. Denk aan het ontwikkelen van mobiele apps, het installeren van wifi of het verwerken van tomaten tot purée. Uiteindelijk kan dit ook de wederopbouw ten goede komen.

Nieuw landenbeleid voor Jordanië, Irak en Libanon

De nieuwe regering zou het nieuwe landenbeleid voor Jordanië, Libanon en Irak kunnen invullen met het ondersteunen van dit soort initiatieven. Initiatieven die mensen in hun kracht zet en die streven naar een structurele oplossingen en toekomstperspectief. Daarbij is het vooral belangrijk dat deze initiatieven worden uitgevoerd door organisaties die de regio door en door kennen, zodat gebruik wordt gemaakt van kennis en expertise in het veld en niet het wiel opnieuw moet worden uitgevonden. Iets wat Sigrid Kaag als geen ander weet.